19 ΜΑΙΟΥ ΜΝΗΜΕΣ

19 ΜΑΙΟΥ ΜΝΗΜΕΣ Σα στράτας τη ξεριζωμού, εχάθεν τ’ αγγελούδι μ’!





Σα στράτας τη ξεριζωμού, εχάθεν τ’ αγγελούδι μ’!
Μνήμη 19ης Μαΐου, sp Ama

Βαθέα ρίζας και τρανά σον Πόντον ξεριζώθαν
Χαλάσματα, καψίματα, ταφόπα βεβηλώθαν

Το θρέμαν `κείται σο αλών, θρήνος ορφανεμένος
Ποτάμ’ θολόν’ το όρωμαν, ο Πόντον ματωμένος

Τα αίματα ντο έτρεξαν, απέσ’ σ’ άγρα τ’ ορμάνεα
Κυλίγαν και επότσανε, την θάλασσαν την Μαύρεν

Ρίζα μ’ Κωστή, ας αποθάνα εγώ κι ας εζήν’νες εσύ, πουλί’ μ’!

Σα στράτας έχασα τ’ αρνί' μ’, μικρόν το αγγελούδι μ’
Το χώμαν εκαπάτεψεν, τη ψη ς ιμ’ το λουλούδιν

Τ’ αδύναμον, το άσιτον, Αγαρηνόν εντώκεν
Ν’αϊλλοί’ και αβοήθετον, την ψη ν επαρεδώκεν

Που πας πουλί μ, που πας αρνί μ’, γιατ’ εσέν ΄κ’ έν’ ο Άδης
Κι ο ήλο μ’ άλλο ΄κί φωτάζ’, π’ έλαμπεν ας σο χάδι σ’

Το μαξιλάρι σ’ γαίματα, το άνασμα σ’ ολίον
Το γεργανόπο σ’ θάνατος, τισέκ’ θα έχ’ς τον κρύον

Απάν’ ση κάρδεα μ’ κόνεψες κι ψη σ’ αλλού επήεν
Αδάμαστον, ο χάροντας, εσέν έρθεν κ’ επήρεν

Τη Φέγγονος τ’ ασημοφώς, αδά έν’ παγωμένον
Και μέρ’ κεσ’ έν’, Ανατολή κ’ Ήλο σ’ ο φωταγμένον;

Και μερ΄κεσ’ έν’, Ανατολή, ωι! Ήλε μ’ και ημέρα μ’
Γαρσί’ σον τάφον για να λάμπ’ς, ωι! Ήλε μ’ και ημέρα μ’

Όλεν τη μέραν να φωτάζ’, το πρόσωπος το άσπρον
Ν’ αϊλλοί’ πως θ’ αναπάεται, τη ουρανί’ το Άστρον

Ψαλτάδες ’κ’ έχ’ η στράτα μουν, ποπάν για λειτρουίας
Κι ούτε θυμίαμαν κ’ ελάδ’, πουλί’ μ’ τη ερημίας

Ανεκρολόγετον πουλί’ μ’, ασπροθυμηριγμένον
Ση μοίρας ις το υφαντόν, αέτσ’ έσ’νε γραμμένον

Σταυρόν ας σ’ αγροκλώναρα, εποίκα σο ταφόπο σ’
Μερ’ έν’ τ’ οσπίτ’ ντ’ εφέκα μεν, μερ’ έν το κρεβατόπο σ’;

Ο σπαραγμόν τη μάνα σ’ σκίζ’, σύμπαντα, επουράνα
Άξον, Θεέ μ’, από ψηλά, τη αδικίας κλάμαν

Η στράτας ις, Θεέ μ’, μακρύν, ση μέσην ντ’ ετελέθεν;
Οπίσ΄ εφέκα μ’ τη ζωήν, ατό πα κ’ εκανέθεν;

Ο πόνον εν πολλά βαρύς, κάθαν ημέραν κλαίω
Ση μοίρας ιμ’ το χτύπεμαν, μοιρολογίας λέω

Η καμονή ΄κί σύρκεται, Κερασινού ημέρας
Δύο καρδόπα ορφανά, τρία τα μαχαιρέας

Εσέν ο χάρον ΄παιρεσεν, με πόνεα ση λαλίας
Κ’ εμείς πάμεν σα άγνωστα, με τα μοιρολογίας

Σο παρακάθ' η λύρα παίζ’, πένθιμα τραγωδίας
Κι απάν’ σην λύραν έσταξαν, δεακρόπα πονεσίας

Τραγώδ’ αητέ μ’ και σταυραητέ μ’, πένθιμον τραγωδίαν
Σον Άδ’ ντ’ επήγαν άδικα, τη πατρίδας τα ψη α

Τραγώδ’ τον φοβερόν θυμόν, ντο έχω σην καρδίαν
Το γαίμαν ντ’ έσταξεν σ’ ηήν, χόρτασεν τα θερία

Θεέ μ’, σο το μέρωμαν απάν’, κ’ εγώ είμαι ματωμένος
Τα πόνεα ντώκα’ν άγρεα, τον Ποντοπλανεμένος

Έναν ανάσαν το ραχίν, ντως πορφυρόν καρτάλι
Για ν’ αναπάεται η ψη μ’, σο κρινομαξιλάρι

Σο τάφο μ’ μη τσανίζετε , δεακρόπα πονεμένα
Φέρτεν πατρίδας μάραντα και σκεπάστεν κ’ εμέναν

Ώι, Μνήμη, μάνα των μουσών, ωδές του Πόντου πέτεν
Εδέβασαν’νε το κοκκίν και το σινίν κεντέθεν

Σπύρος Αμάραντος

Εις μνήμην 19 Μαΐου, έγραψα το παρακάτω θλιμμένο ποίημα, καταστάλαγμα, πολλών πικρών διηγήσεων, Δραμινών Ποντοπλανεμένων!



Σα στράτας τη ξεριζωμού, εχάθεν τ’ αγγελούδι μ’! 

…Άσκεμα σημάδεα, ετράνυ’ναν τον φόβον εμουν…
Τα ποδάρεα μουν εκόπαν…
Κλάψιμον, δάκρεα, κλάψιμον…
Αιματωμέν’, γεραλήδες, λώματα τσεριμένα…
Βάσταξον κάρδεα μ’ βάσταξον! Κανείς ΄κί απολογάται!
Τ’ εγκλεσίας εύκαιρα, τα καμπάνας ΄κί αντιλαλούνε…
Ποίος θα σκών’ τα ψη α μουν σον ουρανόν;
Σκληρόν κι αβάσταχτον τη μοίρας το χτύπεμαν.
Υπομονήν πουλόπα μ’, υπομονήν…
Η μεσά εσκουντούλιζεν ασ’ αγρολούλουδα, Κερασινόν ο μήνας! Ανάμεσα σα πράσινα φύλλα, κόκκινα τα κεράσια…
΄Κ’ επρόλαβαμ’ να γεύκουμες την εμνοστίαν ατουν κ’ έρθεν η πίκρα! O ουρανόν ελίβωσεν, σ’ ηήν ποτάμ’ το αίμαν…
Χάθεν ο τόπον ντ’ εγεννέθα, ντ’ ετράνυνα κ’ εχάρα…
Ερούξεν η φωλέα μ’…
Υπομονήν πουλόπα μ’, υπομονήν…
Και ποίος να πονεί σε;
Ρίζα μ’ Κωστή, ας αποθά’να εγώ κι ας εζήνες εσύ, πουλί’ μ’

Σα στράτας έχασα τ’ αρνί μ’, μικρόν το αγγελούδι μ’
Το χώμαν εκαπάτεψεν, τη ψη ς ιμ’ το λουλούδιν

Τ’ αδύναμον, το άσιτον, Αγαρηνόν εντώκεν
Ν’αϊλλοί’ και αβοήθετον, την ψη ν επαρεδώκεν

Που πας πουλί μ, που πας αρνί μ’, γιατ’ εσέν ΄κ’ έν’ ο Άδης
Κι ο ήλο μ’ άλλο ΄κί φωτάζ’, π’ έλαμπεν ας σο χάδι σ’

Ψαλτάδες ’κ’ έχ’ η στράτα μουν, ποπάν για λειτρουίας
Κι ούτε θυμίαμαν κ’ ελάδ’, πουλί μ’ τη ερημίας

Ανεκρολόγετον πουλί’ μ’, ασπροθυμηριγμένον
Ση μοίρας ις το υφαντόν, αέτσ’ έσ’νε γραμμένον

Σταυρόν ας σ’ αγροκλώναρα, εποίκα σο ταφόπο σ’
Μερ’ έν’ τ’ οσπίτ’ ντ’ εφέκα μεν, μερ’ έν το κρεβατόπο σ’;

Ο σπαραγμόν τη μάνα σ’ σκίζ’, σύμπαντα, επουράνα
Άξον, Θεέ μ’, από ψηλά, τη αδικίας κλάμαν

Ο αδάμαστον, ο χάροντας, εσέν έρθεν κ’ επήρεν
Κι απάν’ ση κάρδεα μ’ κόνεψες κι ψη σ’ αλλού επήεν

Το μαξιλάρι σ’ γαίματα, το άνασμα σ’ ολίον
Το γεργανόπο σ’ θάνατος, τισέκ’ θα έχ’ς τον κρύον

Τη Φέγγονος τ’ ασημοφώς, αδά έν’ παγωμένον
Και μέρ’ κεσ’ έν’, Ανατολή, κ’ Ήλο σ’ ο φωταγμένον;

Και μερ΄κεσ’ έν’, Ανατολή, ωι! Ήλε μ’ και ημέρα μ’
Γαρσί’ σον τάφον για να λάμπ’ς, ωι! Ήλε μ’ και ημέρα μ’

Όλεν τη μέραν να φωτάζ’, το πρόσωπος το άσπρον
Ν’ αϊλλοί’ πως θ’ αναπάεται, τη ουρανί’ το Άστρον

Εσέν ο χάρον ΄παιρ’εσεν, με πόνεα ση λαλίας
Κ’ εμείς πάμεν σα άγνωστα, με τα μοιρολογίας

Η στράτας ις, Θεέ μ’, μακρύν, ση μέσην ετελέθεν
Οπίσ΄ εφέκα μ’ τη ζωήν, ατό πα κ’ εκανέθεν;

Ο πόνον εν πολλά βαρύς, κάθαν ημέραν κλαίω
Ση μοίρας ιμ’ το χτύπεμαν, μοιρολογίας λέω

Η καμονή ΄κί σύρκεται, Κερασινού ημέρας
Δύο καρδόπα ορφανά, τρία τα μαχαιρέας

Σο «Ταφικόν» η λύρα παίζ’, πένθιμα τραγωδίας
Κι απάν’ σην λύραν έσταξαν, δεκρόπα πονεσίας

Πώς να επορώ κι αναστορώ, ατό την χαλαρδίαν
Πεντάρφανα, μαυράχαρα, παιδόπα σα γουβία

Τραγώδ’ αητέ μ’ και σταυραητέ μ’, θλιμένον τραγωδίαν
Σον Άδ’ ντ’ επήγαν άδικα, τη πατρίδας τα ψη α

Τραγώδ’ τον φοβερόν θυμόν, ντο έχω σην καρδίαν
Το γαίμαν ντ’ έσταξεν σ’ ηήν, χόρτασεν τα θερία

Επέμ'να αστερέωτος, έχασα την υία μ'
Επάλεψα με τη ζωήν, απέσ' σην τυραννίαν

Θεέ μ’, σο το μέρωμαν απάν’, κ’ εγώ είμαι ματωμένος
Τα πόνεα ΄ντώκα’ν άγρεα, τον Ποντοπλανεμένος

Η κάρδεα μ’ εδυνάτεσεν, θα πάει σο κοιμητήρι
Η στόχαση μ’ ακόμαν ζεί, σο γέρικο μ’ γιοφύρι

Έναν ανάσαν το ραχίν, ντος πορφυρόν καρτάλι
Για ν’ αναπάεται η ψη μ’, σο κρινομαξιλάρι

Σο τάφο μ’ μη τσανίζετε , δεκρόπα πονεμένα
Φέρτεν πατρίδας μάραντα και σκεπάστεν κ’ εμέναν

Ώι, Μνήμη, μάνα των μουσών, ωδές του Πόντου πέτεν
Εδέβασαν’νε το κοκκίν και το σινίν κεντέθεν!

Σπύρος Α

ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ 
ΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ

ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΣΑΜΟΥΡΟΧΤΙΣΜΕΝΑ

Το Tιλισίμ’ ο «Τσάπαν Ογρασεύ’ς», ντ’ έδεσεν τη ζωή μ’

Το Tιλισίμ’ ο «Τσάπαν Ογρασεύ’ς», ντ’ έδεσεν τη ζωή μ’




Χειμωγκονί’ τα νύχτας, όλ’ οι γραιάδες τη γειτονίας, με το κλεφτοφάναρον σ’ έναν το χέρ’ και το παστόν σ’ άλλο, ετοπλαεύκουσαν σ’ εμέτερον τ’ οσπίτ’, για το βραδενόν το παρακάθ’! Έλεγαν κ’ έλεγαν ιστορίας και μουράτεα, τα φοβερά τη πατρίδας! «Άσκεμα σημάδεα, ατότες ετράνυ’ναν τον φόβον εμουν, τα ποδάρεα εμουν εκόπαν! Δάκρεα, δάκρεα και μοιρολογίας…Πρώτον έργον, να μη αφήνουμ’ τα εικόνας και πατούν’ ατα οι τούρκ’. Εποίκαμ’ ατα διανομήν και με ευλάβειαν ετύλτσαμ’ ατα σ’ άσπρα καθαρά σεντόνεα, να φέρουμ’ ατα σην πατρίδαν. Πίστη και ελπίδα το στήριγμαν! Αιματωμέν’, γεραλήδες, λώματα τσερισμένα…Θεού θέλημαν ντ’ έζησαμ’ εμείς! Εστοίβαξαν’εμας άμον χαϊβάνεα σ’ έναν πίσκον πλοίον, ελάιξ’εμας, έβγαλεν κι ατό το βούτορον εμουν κ’ έγκαν’εμας Πέραμαν, σον Αε-Γιώργην τη Πειραιά. Είχαν’εμας, καραντίναν! Επεκεί Σαλονίκ’, σην Κοκλουτζάν, καταβλισμόν ντ’ έλεγαν α. Τα φαΐα, τα νερά κι η ελονοσία αποθέρτσαν τα ιντέρεα μουν κ’ επέραμ’ τα ραχία…Ο πάππο μ’ σο ταφίν και τ’ ιντέρεα τ’ σο κλαδίν, έλεγαν κ’ αινίγματα σο παρακάθ’! Kαι πη τσιλτεύ’ σουμά σο κρενίν και βλάφκεται, να πάει κυλίεται απάν’ σο προσκεφάλ’ τη ταφί’, πη ΄κ’ έχ’ σταυρόν! Ήντσεαν κάτ’ παθάν’ και μαραζών’, αμάν ντ’ ανοί’ την πόρταν, να κ’χύν’νε απάν’ ατ’ παγωμένον πούζ’ νερόν, τρομάζ, κ’ ’ίνεται καλά» Η Τσιρκινίνα πα, είπεν: « Εγώ έλεπα ση στράταν, σο Καράπυρ, σ’ αραπάδας απάν’, σκοτωμέν’τς Αρμενάντ’ς χωρίς κιφάλεα» Τον άντραν ατ’ς, τον Πεχλιβάν’ Γιώρ’ Μάραντον, τον ανίκετον τη πάλης, εκρέμασαν Αμάσειαν και σ’ όλεα τα παρακάθεα, εθυμούμ’νε ντ’ εμνημόνευαν’ατον! Έκοψεν και τη θανατί’ το σκοινίν, άμα αξάν’ εκρέμασαν ατον!
Έλεγαν και παραμύθεα, ο πλάνον Οδυσσέας, με τ’ έναν χοντρόν δοκόν, ξαμένον και ξημυτόν, εκόρωσεν τον ΄ρδάκον, τον «Τεπεκιόζ», τον μονόφθαλμον! Και ας ση σπέλιαν ατ, όντες εξήβεν, ετσάιζεν γαΐμεα σον κύρ’ν ατ, πως ο «Είτενος», έβλαψεν ατον! Αρ’ αΐκα χάλεα και χαψία με κιφάλεα! Διπλωμένος σο σιδερένον το κρεβάτ’ τη μάνας Μαραντάβας, εφουκρούμ’νε ατά τη πατρίδας, φοβερά τ’ ιστορίας! Ο ΄Ρδάκον, το Τιλισίμ, ο Ζορζοβούλτ’ς, τα Μαϊσάδες, η Τσαζού’, ο Χοτλάχ’ς, ο Τεπεκιόζ, μέχρι που εκοιμέθα μίαν κ’ είδα ατό το φοβερόν όρωμαν, το «Τιλισίμ», ντ΄ εσουμαδεψεν κ’ έδεσεν άγρεα τη ζωή μ’…
Ση «Στρατώναν» τη χωρί’, γαρσί’ σ’ ομάλ’ το ραχίν, μικρά παιδία, έπαιζαμ’ την μπάλαν, ους να βραδύν’! Η λαστιχένια, η μπάλα, όλον «γκέλαν», εκυλίεν κ’ ερούξεν αφ’κά σο βαθύν τ’ ορμίν! Κι άλλο σουμά εγώ, εκατήβα να παίρ’ατεν και φέρ’ατεν οξωπίσ’! Τα δέντρα ψηλά, τα τισπουτάκια, τα οξέας! Τα λεβόρεα, τα μασούρας και τα κοκκυμελιτσας, ταραγά ανάμεσα σα φτερία, εσκέπαζαν το υγρόν το χώμαν! Άμον κοσσού ντ’ εβγών σ’ αλών’ και σο τσαμούρ’ γομούται, αραεύω τη μπάλαν!
Έναν τρανόν λαλίαν ας σον καταρράχτην τη «Θεία Δέσποινας», ατόσον τρανόν, εθεαρρείς κ’ χίλιεα γιουλτουρούμεα ερούξαν εκεί σο μίαν, πολυβολείων βοετόν! Τα σύμπαντα εσίαν, το νερόν, ταλγά άμον τη θάλασσας εσκώθεν ψηλά, τα δέντρα ελαταρίγαν, τα λιθάρεα από ψηλά εκατρακυλίγαν! Εφάθεν ο ρδάκον, έναν τρανόν τσαναβάρ’! Τ’ ομμάτεα κόκκινα, τσιλιδοφορτωμένα, τα δόντεα αραιά τρανά σκεπάρεα και το στόμαν, αχερών’, με τ’ έναν βούκαν, θα κουρτά μεν!
Τσαΐζω, βαρκίζω, κουίζω, σύγκορμος τρομάζω, κοχλάζω…Απολεμώ να τρέχω, εχάθεν ο Ήλο μ’, η γη μ’ εσκοτεινάεν! Έπλωσεν τα κοπάλεα τα χοντρά τα χέρεα τ’! - Κανείς ΄κί γλωτών’ ας σον «Τσάπαν Ογρασεύ΄ς», είπεν κ’ εγέλασεν γαΐμεα! -Μάνααα, ετσάιξα κ’ εγώ, ετινάγ’α κ’ εσκώθα ας σο κρεβάτ’, ετρόμαξεν κι η γιάγια μ’! Έγκεν αμάν τον Αγιασμόν, τρία κούρτας, είπεν πί’α, τ’ αχπάραγμαν ν’ απαλύν’! Ερρώστεσα, άγρεα εκρεβατώθα! Τοι παρακαθίων οι γραιάδες, εσκάλωσαν τα γιατροσόφεα! -Άμον ντο τσάκλιζ’ το άλας ντο σύρω απέσ’ σ’ οτζάχ’, αρ’ αέτσ’ να τσακλίζ’ και σπάν’ το κακόν τ’ ομμάτ’! Ενέβ’σαν τσιλίδεα κι ας σο νερόν ατουν έπ’α, ενίφτ’α! Έγκαν’ βοτάνεα! Σην εγκλεσίαν επλώθα κά, να δεάν’ απάν’ιμ ο ποπάς με τ’ ευαγγέλιον και τα ξεφτέρεα! Η θεία μ’ η Θεώνα ας σο Κουλίκ τη Ματέν, έναν κλαδόπον τη «Παναΐας δάκρεα», ντ’ είχεν σο ΄κονοστάσ’, έγκεν κ’ έκαψεν, ν’ αποκαπνίζ’ τ’ ομμάτεα μ’! «Τ’ έμπρε σ’ μέλ’ και γάλαν, γιάβρι μ’» Πελιστελί’ καρδίαν πιλέμ, σο μίαν εκούρτεσα! Τηδέν! Η κάρδια μ’ εμαύρινεν! Ο «Τσάπαν Ογρασεύ’ς», απέσ’ ιμ ελάλ’ν εμεν, τσάπαν όλεα ευτάς! Ατός όριζεν τη ζήση μ’, την τύχη μ’! Τ’ εμά ντ’ εποίν’να, ολίγα έσαν! Έχασα τη χρονίαν σο σχολείον! Άμον κουτσόν το πρόγατον οπίσ’ ντ’ απομέν’! Εθέλ’να να χορεύω, ΄κ’ επόρ’να, ση μπάλαν, αμάν εκουράσκουμ’νε! Εθεαρρείς και σ’ ωμία μ’, ετσόκεψαν εφτά καράβεα σιδέρτα! Παντού, Ο «Τσάπαν Ογρασεύ’ς» κι ας σ’ άλλ’ τη μερέαν, πελίν να μη ευτάγω ντ’ εσύρ’να, γιατί εντρέπουμ’νε! Ό,τι καλόν εθέλ’να να ευτάγω, με τ’ ατόν, έχανα τον ΄πούσουλα μ’!
Ση ψη μ’ μεχτάτσ’ έντον’, άμα, άγρεα για τ’ όποιον τυραννίζ’μεν;
Έρθαν τα Καλά τα Ημέρας, Χριστούγενα! Οι γραιάδες τη χωρί’ έρθαν ΄ξάν’ σο παρακάθ’! Εσκάλωσαν και λέγ’νε έμορφα ιστορίας! Γλυκόν αντίλαλον τη Πατρίδας, τα γιορτινά ημέρας! Αποχιονάτιζαν τ’ αλώνεα, ετραγώδ’ναν, έπαιζαν τα λύρας, τη κεμανήν, έπιναν τη ρακήν, εχόρευαν! Τραγωδάνοι και σεβταλήδες, ετραγώδ’ναν κ’ εσύρναν λόΐα τη σεβτάς για τ’ εείνεν τηνάν ερεάχκουνταν. Οι Θυμιστάντ’ πα, όντες εβραδύν’νεν, έλεγαν τα Κάλαντα, με τα χάρτενα τα φενεάρεα και τ’ αλειμμοκέρ’! Ώι, τ’ ευλοημένον, έστραφτεν απάν’ σο χιόν’! «Χριστός γεννέθεν, χαράν σον κόσμον, χα καλήν ωραν, καλή σοι μέραν…Απ’ εμπροστίας πα, ξάϊ ΄κ’ έλεγαν ατό τ’ αγνέρκον, -Να τα πούμε; Όλ’ πα, κάτ’ εδίν’ναν! Επατούρευαμ’ το γρόσ’ και την παράν, έλεγαν, απέσ’ σο πορτοκάλ’ κ’ εδίν’ναμ’ατα! Εξέβα μ’ ας ση κακοχρονίαν κ’ εσέβαμε σην καλοχρονίαν, λάχ’ ησυχάζ’ κι ολίον ο κόσμον! Όταν εχιόνιζεν πολλά, έβγωναν απάν' σο δώμαν οι αγούρ’ και με την σερέφτεν, απεχιόνιζαν! - Ο πάππο μ' πα, εβάλλ’νεν το παστόν απέσ’ σ’ σο χιόν'...οκτώ πιθαμάς χιόν’ ερούξεν! Κουμούλ’ αφ’κά, χιονοτόπιν, έλεγαν’ α και ευχαριστίουταν πόσον τρανόν ’ίνεται, να χορολαγεύν’νε απάν’ τα μωρά! Έι κιτί, έθιμα πατρίδας, κάθαν ημέραν, αλλιώτικον ας άλλο, κι ανθρώπ’ πα, κι άλλο ανθρωπινοί έσαν, έλεγαν! -Πρωτοχρονιά και μέχρι τα Φώτα, σο Μπάσ-τσατάχ, εποίν’ναμ’ Μωμογέρεα κι ο Τσόλον ο Δημητριάδης, εποίν’νεν την Τεβέν, με τ’ αράπικα καλατζίας ατ’! Με τον Μέγαν Αγιασμόν, εράντιζαν με τα παρχάτσεα τα χωράφεα, να δίν’νε καλόν εσοδείαν, τα ζα πα, να κατηβάζ’νε πόλικον το γάλαν! Τα κοντζολόζεα, τα καλικαντζάρεα, φογούντανε σο φως. Αναθεμά τα, στούδεα και πετσία και με τα πίσκα λώματα και με ουράδας, εβγών’νε τα καλά τα ημέρας να πειράζ’νε τ’ ανθρώπ’ς, μουρταρίζ’νε και τα φαϊστικά! Ώσπου να έρχουν’ τα Φώτα, αγιάσκεται ο κόσμον και δεάν’νε πλάν’! Αξάν’ άμον μαεμένος ατώρα, εκοιμέθα κ’ επέμ’να! Έθεαρρείς κ’ εθέλ’να αξάν’ να ελέπω σ’ όρωμα μ’, το Τιλισίμ, ντ’ έδεσεν τη ζωή μ! Να λογαρεάουμεν με τ’ ατό, για θα χάτεν, για θα χάμεν, να λαλώ το όνειρον!
Σο χωρίον, σ’ αλλ’ τη μερέαν, σουμά σον καταρράχτην τη «Αβησσυνίας», έφραξαν κ’ εφούσκωσαν το νερόν, θα σύρ’ ο ποπάς τα Φώτα τον Σταυρόν! Εγώ, μανάχος, χωρίς να τουρτουρίζω, βαθμοί Νευροκοπίου, εντώκα το μακροβούτ’ να πιάνω τον Σταυρόν! Από ψηλά, ας σο «Στραγκάτσ’» απάν’, έρθεν το βουετόν, τα σύμπαντα ΄ξάν σίουν, το φράγμαν ετασεύτεν, ο κόσμον ετρόμαξεν, έφυεν, ο Σταυρόν θα ρούζ’ σον καταρράχτεν! Είδα το, έτρεξα επίασ’ατο, εφίλεσ’ατο, έσκωσ’ατο ψηλά, ας σα θολωμένα τα νερά κι ας σα πατημασέας τη «Τσάπαν Ογρασεύ’ς» Γελά, κι όσον ντο πάει, σουμών’ μεν! Ξάϊ ΄κ’ εφογώθα, εθέριεψα, τη Πελιστελί’ η καρδία, με τα δύο καρδίας αναμέν’ ατον…όσον ντο τερώγ’ατον, λιφτάζ’, μικραίν’, γελώ εγώ, γελά κι ατός, μω τ’ έργος και την πίστης, ατός εμέν ωμαίζ! Εσούμωσεν κι άλλο, έμπαισεν απέσ’ ιμ! Ατόσα ντ’ έσυρα με τ’ ατόν, εγώ τεαμεάκ, έμ’νε; Ο μισός ο φοβητσέας; Ατώρα πρέπον έν, να φροντίζ’ ατον, να φτάγ’ατον βόλτας, σα γλέντεα, σα χαράντας, σα γιορτάς, τ’ εμόν έν! Η ζωή μ’ άλλαξεν, καν’νάν και τηδέν άλλο ΄κί φογούμεν, καν’νάν ΄κί ζηλεύω! Ήντσεαν απ’ εσάς έχ’ είναν ρδάκον, ας φέρ’εατον και ξαμών’ατον με τον «Τσάπαν’ Ογρασεύ’ς», π’ έντον ατώρα... «Πάτ’ και Δέ α» χαχαχα!
Sp Ama

ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ 

ΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ

ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΣΑΜΟΥΡΟΧΤΙΣΜΕΝΑ

Καλό Πάσχα

Καλό Πάσχα 





Χριστού χαρά θα έρται μας, με το «Χριστός Ανέστη»
Θα στρώνουμ’ τα τραπέζε μουν, ους να πιάν’ η ζέστη

Με τη Λαμπρής την Κερεκήν, σ’ ατέτ’ εσάς καλούμεν
Με τα παιδόπα τα μικρά, κόκκιν’ ωβά να κρού’μεν

Σα καλαθόπα τα μικρά, σαγλάμε ωβά θηκ’έστεν
Ελάτεν σ’ αυγοτσούγκρεμαν, με την σειράν καθέστεν

Ας δίγουμ’ κ’ έναν φίλεμαν, ελπίδαν ση χαρά μουν
Κ’ επέκει δοκιμάζουμεν, τα πλουμιστά ωβά μουν

Χίλιοι καλοί ας τρώγωμεν, αγούρ’, γυναίκ’, κορ’τζόπα
Κορίτ’ ψεμένον σο φουρνίν, σμυρνέϊκα κοφτεδόπα

Τ’ ωβού το τσέπλ’ σ’ ηήν αν ρούζ’, τη Λαμπρής την ημέραν
Ο Άε Γιώρ’τς αμάν δεξείζ’, τη Άνοιξης την έλαν

Καλέστεν ούλτ’ς τοι συενούς, ας έρται ο κόσμον όλον
Τη ταϊγάνας το ωβόν, τσακών’ μυτίν και κώλον

Αντίλαλοι ποντιακοί, γλυκέα τραγωδίας
Με τη εγάπ’ς τη δύναμην, χτυπού’νε τα καρδίας

Κι ατότες λάχ’ ΄νασπάλουμεν, τα τέρτε όλε τη πόνου
Με τη Θεού τη δύναμην, άμποτες και του χρόνου
Sp ama

ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ 
ΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ

ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΣΑΜΟΥΡΟΧΤΙΣΜΕΝΑ

Και κανέναν να μην έχεις, έχεις πάντα τον αδερφό σου

Και κανέναν να μην έχεις, έχεις πάντα τον αδερφό σου  



  



Θα είναι εκεί όταν όλοι σε απογοητεύσουν. Ακόμα κι αν όλοι σε φτύσουν, ο αδερφός σου θα είναι εκεί. Δεν έχει καμία σημασία αν δεν τα πηγαίνατε καλά, αν καβγαδίζατε ή αν πλακωνόσασταν στο ξύλο όταν ήσασταν μικροί. Δεν έχει επίσης καμιά σημασία αν έχετε διάφορα ηλικίας και γούστων. Το αδέρφι σου είναι ο μοναδικός άνθρωπος σε αυτό τον κόσμο των επτάμισι δισεκατομμυρίων που εκτός απ’ τους γονείς σου μοιράζεστε τους ίδιους δεσμούς αίματος. Όχι πως αυτό έχει απόλυτη σημασία, γιατί ακόμη και το αίμα να μη σας έδενε, σας δένουν οι αναμνήσεις. Μεγαλώσατε κάτω απ’ την ίδια στέγη, φάγατε το ίδιο φαγητό της γιαγιάς και το ίδιο χάλια φαγητό της μαμάς. Έχετε τις ίδιες καταβολές και τα ίδια βιώματα. Ακούσατε τις ίδιες κατσάδες όταν ήσασταν άτακτοι και πιθανότατα και τις ίδιες επιβραβεύσεις. Όταν φοβόσασταν τα βράδια που βροντούσε βρήκατε καταφύγιο ο ένας στον άλλο κι όταν η ερωτική απογοήτευση χτύπησε την πόρτα, στον αδερφό σου έτρεξες να τα πεις. Μπορεί να σας χωρίζουν λίγα χρόνια, μπορεί να σας χωρίζει και μια δεκαετία. Αν είναι κοντά σου σε ηλικία, θα έχετε περίπου τον ίδιο κύκλο και τις ίδιες γνωριμίες. Θα σταθεί η αφορμή για να γνωρίσεις τους φίλους του και αυτός τις φίλες σου. Αν τα χρόνια που σας χωρίζουν είναι πολλά, εκεί μπορεί να σου μάθει πώς σκέφτεται μια ολόκληρη γενιά, διαφορετική απ’ τη δική σου. Ανάλογα με την κατάσταση μπορεί να γίνει ο σωματοφύλακάς σου, ο φίλος σου, ο εξομολογητής σου κι ο συνένοχός σου στο έγκλημα. Ξέρει πώς σκέφτονται οι άντρες και θα σε συμβουλεύσει κατάλληλα. Θα σε μαλώσει όταν κάνεις πάλι τις συνηθισμένες σου βλακείες και θα απειλήσει να σπάσει τα μούτρα του μαλάκα που σε πλήγωσε. Εξαιτίας του ξέρεις το αντρικό μυαλό λίγο καλύτερα κι εξαιτίας σου έχει μάθει πώς να φέρεται σωστά στις κοπέλες που περνάνε απ’ τη ζωή του. Μπορεί πολλές φορές να βρίσκεστε στο ίδιο σπίτι και να μη μιλάτε καθόλου, να παίρνει τα πράγματά σου χωρίς να σε ρωτήσει κι αφού έχεις φάει τον κόσμο να τα βρεις να σου πετάει ένα «Α, εγώ το έχω». Να θέλεις να τον σκοτώσεις 24 ώρες το 24ωρο, αλλά και πάλι να μη θες γιατί μετά ποιον θα πειράζεις και θα ενοχλείς; Να σας λένε όλοι ότι μοιάζετε κι εσείς να σηκώνετε επιδεικτικά το φρύδι. Ακόμα κι αυτό καρμπόν έχει βγει. Θα είναι πάντα λιγάκι πιο σοβαρός από εσένα. Ίσως να μη μιλάει πολύ κι ορισμένες φορές να είναι τόσο κακόκεφος που να απαντάει σε όλα με ένα «αφού είσαι ηλίθια». Είσαι σίγουρη, όμως, πως πάνω του μπορείς να βασιστείς απόλυτα. Από όλους τους άντρες που θα περάσουν απ’ τη ζωή σου, εκείνος θα είναι ο καλύτερος κι αυτός που θα μείνει με βεβαιότητα μέχρι το τέλος. Να κάνεις πράγματα με τον αδερφό σου και να περνάτε όσο περισσότερο χρόνο μπορείτε μαζί. Έχει πολλά να σε διδάξει κι εσύ το ίδιο. Έχετε επίσης μια ζωή μπροστά σας να μάθετε ο ένας τον άλλον κι ακόμα κι αν έχετε να ιδωθείτε καιρό, αυτό δεν μπαίνει ποτέ εμπόδιο ανάμεσα στα αδέρφια. Όπως και να ‘χει, να ξέρεις πως είσαι πολύ τυχερή που είσαι κοπέλα με άντρα αδερφό. 


Συντάκτης: Κωνσταντίνα Αποστολάκη 
Επιμέλεια κειμένου: Πωλίνα Πανέρη

Διηγήσεις Δραμινών Ποντοπλανεμένων, τ’ αδέλφεα!

Διηγήσεις Δραμινών Ποντοπλανεμένων, τ’ αδέλφεα!
(Μία φοβερή ιστορία)

Περπεντούλτ’ς, περισάντ'ς, μίαν αδά μίαν ακεί, εγώ κι αδελφό μ’ Ανέστης. Μικρά ποπά παιδία έμ’νες και για τ’ ατό λεγ’ν εμας, Παπανικολάου.
Χιόνεα και βρεχία, ορμάνεα και ραχία, το παγούρ’ τσόρ’ αλυκόν, απάν’ σα στράτας. Ο Θεόν μανάχον έξερεν που ευρίουμες. Σ’ έναν μαντρίν απέσ’, σην κεμπρέν απάν’ εκοιμέθαμεν`. Είνας γαρή εντώκεντην πόρταν, έρθεν σ’ άλμεγμαν, εγνέφ’σαμ’, εφογόθαμ’. Ατώρα, είπα, ΄κί γλιτώνουμ’, ΄ά πϊάνε μας και σκοτών’νε μας.
Είπεν κατ’ τούρκικα, εμείς ΄κ’ εγροίκαναμε. Επέρ’εμας απάν’, έφαγαμ’, έπαμεν και δίπλα ας έναν φουρνίν εδέκανε μας μακρέα λαβάσεα. Έβαλαμ’ ατα σο γολτούχ αφ’κά κ’ επέραμ’ ξάν’ την στράταν, «και όπου μας βγάλει».
Είνας γαρή έκοψεν την στράταν εμουν. Ποντιακά λέει μας, «απόθεν είστουν;», εχάραμ’, ατέ πα, άμον εμάς, ας σο Σαμψών έτονε. Όπως πορπατείτε, εμπροστά δύο τρανά πόρτας, ΄ά κρούτε το τρανόν το σίδερον κ’ εμπαίνετε, σ’ αμερικάνικον ορφανοτροφείον, εχάραμεν.
Αρμέντζα εφύλαττεν την πόρταν. Έβαλα το ποδάρι μ’ κ’ εκούντεσα την πόρταν, Αρμέντζα ερούξεν ανάσκελα κ’ εμείς εταράγαμ’ απέσ’ σα μωρά. Περπεντούλ’ έμ’νες, εξεχώριζαμεν. Αμερικάνα η διευθύντρια, όλα είδεν. Γαρσί’ εκάθουτουν. Ετσάιξεν κατ’ γαρήδες Έλληνες, τ’ έπλυναν λώματα πλάν-κες, να παίρ’νε μας και πάνε σουμά τ’ς. Γκούτ-μπόις, γκούτ- μπόις, είπε μας. Έλουσανε μας, έκαψαν τα φτείρας, τα ράχια μουν γομάτα γεράδες έτανε. Για την ψώραν πα, έλλειψανε μας έναν υγρόν, έτζουζεν κ’ επάτεσαμ’ τα κλάματα, εφτά, οχτώ χρονών παιδία έμ’νες. Εχώρτσανε με ας σον αδελφό μ’, ετάβιξα, «ατό ΄κί ίνεται», είπα.
Έβαλανε μας σο δεύτερον πάτωμαν, το γάλαν ΄κ’ έτρωγαμ’ α, τσάι εθέλ’ναμε.
Εκεί απέσ’ εκάτσαμε δύο χρόνα , σο Σεβάζ’ τ’ ορφανοτροφείον. Τα γράμματα ντ’ έμαθα, ακομάν σο νού μ’ έχ’ατα. Κουτουρού ΄φτάγω την λογαρίαν κι άλλ’ Γραμματείς και Φαρισαίοι με το μολυβ’ δύσκολα εβγάλλ’ν’ ατα.
Έναν ημέραν, σην ταραμονήν, έρθεν διαταήν, εμάζεψαμεν τα κουβέρτας και θα φεύουμ’ σην Ελλάδαν. Αμερικάνα ήθελεν να στείλ’ μας σην Αμερικήν, άμα ο Βενιζέλον ΄κ’ εσυμφώνησεν.
Έρθαν σούστας με τ’ άλογα, εκαβάλκεψαμ’ απάν’ κ’ εκατήβαμε σο Σαμψών. Αδελφή μ’ παστάλ’ εποίν’νεν, Τσαχούρα, έλεγαν’ ατεν και μόλις έκ’σεν τ’ έρθαν ορφανά, λέει, «ατσάπα είν’ και τ’ εμά τ’ αδέλφα ανάμεσα», έρθεν κ’ ερώτεσεν τα ορφανά, αν εξέρ’νε Ανέστην και Χρήστον Παπανικολάου, εύρε μας, εγκαλέασταμ’ τ’ έναν τ’ άλλο κ’ εσκάλωσαμ’ τα κλάματα. Ατέ ξάν’ εχάθεν, απ’ υστερνίας, έμαθαμ’ πως ευρέθεν σον Βόλος. Είνας ζεγκίντ'ς ξυλέμπορος, Παπαδόπουλος, κ’ είχεν μωρά και σκυλία, εδέκεν ατεν όλα τα καλά, επάντρεψεν ατεν κ’ εμείς άλλο κ’ είδαμ’ ατεν.
Είνας ντ’ ελάσκουτον τα μέρεα κ’ ετσάιζεν κ’ έλεεν ποίος εχάθεν, σο τάδε όνομαν, ποίος έχ’ συγγενούς, η αδελφή τη μάνας-ι-μ’, έκ’σεν για τ’ εμάς τοι δύ’ς, «Φερέστ’ εατα», είπεν, «θα παίρ’ατα, ατά τ’ εμά μωρά είναι…» και επαίρ’εμας.
Ανέστης, ξάι κ’ ήθελεν. Σον Πειραιάν, ντ’ εκάτσαμεν, ήθελεν να μαθάν μουσικήν, ακομάν κρούει το ταούλ’. Αρ’ αοίκα χρόνεα και ζαμάνεα 

Χρήστος Παπανικολάου (γενν 1906) Τσεμελί Σαμψούντας Μυροβλήτης Νικηφόρου Δράμας, αγρότης

Ο Ανέστης πέθανε, 102 χρονών και μέχρι τα βαθειά του γεράματα, χτυπούσε το ταούλι...

ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ 

ΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ

ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΣΑΜΟΥΡΟΧΤΙΣΜΕΝΑ

Τα βογκετά αμέτρητα ...

Τα βογκετά αμέτρητα ...

Οσήμερον τ’ άε Πνεμάτ’, βρεχήν παντού κι αέρας
΄Χάθεν τη Ήλ’ το φώταγμαν κι όλεν το φως τ’ ημέρας
Η αργατία οσήμερον, βογκά κι αναστενάζει
Και το αγνέρ’ φαΐν ντο τρώει, κοτσόλαμπα φωτάζει
Ο κόσμον έντον άχαρος και νε ψωμίν, νε γάλαν
Τα ζα μουν πα, όσον πόσον, θα πορεύκουν’ εντάμαν
Τ’ αλευροσάκκουλα εύκαιρα, κρεμάουν σα καρφία
Έφτά δουλείας αν ΄κ’ ευτά σ’, πως θα ΄πεβγάλλ’τς ζεμίας
Ας σα παραθυρόφυλλα, εμπαίν’ απέσ’ το χρέος
Κι όντες εβγών’ χαλάν’ τ’ οσπίτ’ κι αμάν πιάν’τσεν δέος
Χαΐρ’ ΄κί θα ελέπουμεν, πολλά θα υποφέρουμ’
Έναν βρακήν σο κώλον κιάν, ΄κί θ’ έχουμ’ για να παίρουμ’
Θα αποθάνουμ’ και κα’νάν , ΄κί θά’χουμ’ για να θάφτ’μας
Κ’ έναν κερόπον τη Θεού, κανείς πα ΄κί θα, άφτ’μας
Παράν’ αν ΄κ’ έχ’ς οσήμερον, όσταν θα πας να κείσαι
Σκυλία πα ΄ κ’ υλάζ’νε σε και νε κανείς τερεί’ σεν
Έναν καυκίν το ξύγαλαν, στύπωσεν σο ταρέζι 
Αρήν, αρήν, η τρίμα πα και κούστεα άμον ΄πιζέλι
Τη σύνταξη μ’ ξάν’ έκοψαν, πολλά και κατευθείαν
Και πως θα παίρω φάρμακα, π’ εγένταν διπλασίαν;
Ο τσίρτικας ο κεβεζές, τσαγκαλοκρεμαμένος
Ακοίμηγος κι ασκέπαγος κι αψιμοφορτομένος
Η κάρδεα μ’ έν’ αδύναμον, ανέμπορον το σθένος
Τα δύο πα εσύρθα’νε, σ’ ανάποδον το μέρος
Με νόμον «σόεμαν» ευτάν’, οι σημερ’νοί αγάδες
Τρώγ’νε τον βίον τ’ εφτωχού’, κι ανοίγ’ν ατόν γεράδες
Κι ο εφτωχόν εγύρεψεν κ’ εδέκεν για την ψή ν ατ’
Τον περισσάν βοήθεσεν, μ’ ωμαίζ’ με την κιαντή ν ατ’
Τ’ οσπίτεα μουν τα πατρικά, βγάλ’νε δημοπρασίαν
Σα σπέλτας ξάν’ θα κλώσκουμες, με πόστεα και δαδία
Κάτ’ έπαθαμ’, Σουμέλα μου, χάθεν η πίστ’ κι εγάπη
Εμορφον λέγ’νε το κακόν, την ώραν κλώθ’ φαρμάκι
Κάτ’ έπαθαμ’ Χαμαίμηλον, γελούμ’ χωρίς αιτίαν
Επρόδωσε μας η παρά, ώμνησμαν αδικίαν
Κάτ’ `επαθαμ’, Ακρίτα μου, τον κόσμον ΄ποίκαν μάγια
Ματωβαμένον έν’ η γής, λάβαρα καταμάγια
Κάτ’ έπαθαμ’, νε Μάραντε, ο νόμον γους ντωγμένον
Τα βογγετά αμέτρητα, τάμαν αρωστημένον
Κάτ’ έπαθα ρίζαμ’, Κωστή, με τ’ εμέν καλατζεύω
Θολόν αχούλ’ μεθυματί’, τ’ «Αναστορώ» χορεύω
Το πολυβάνικον σο στόλ, γερόν χαλκωματένον
Ας όλεα τα τρυπία στάζ’, γειασά τ’ ευλοϊμένον
Έχασα τον παράδεισο μ’, ση κόλασην ευρέθα
Έχασα τα συντέλεας ιμ, εψόφεσα κ’ επέμ’να
Τα ημέρας πα τ’ αφώτιστα, ΄λήωρα σκοτεινεύ’νε
Και πώς θα πίντ’ς έναν ρακήν , η τσόπεα σ’ ΄τεβιρεύτεν
Ο γάιδαρον σ’ ορμίν ψοφά, σ’ οσπίτ’ ευτάει ζεμίαν
Ο ΄νεβραμένον την βρεχήν ΄κ’ εφογώθεν καμίαν
Εσάλταρα ας σο κρεβάτ’, ΄παίρα κι άγρεον φόραν
Για τ’ έναν βούκαν φυλλωτόν, θα κρούω ΄ματούμαι ατώρα 
Ετράνυν’νεν ξάν’ ο θυμός, θα πάω σ’ άλλα μέρεα
Και ας σο τσόλ τη ξενιτεάν, θα στείλω σας χαπέρεα
Κι άμον στάχ’ κατακέφαλον, νουνίζω πως θα πάω
Οτουνούμ βουδ’ επέμ’να αδά, το βούδ’ εκέσ’ θ’ ευτάγω
Ση ακριβείας τον καιρόν, λάσκουμ’ άμον χαϊβάνι
Φτερά και φύλλα ένουμ’νε, θα δί’ ατό ντουμάνι
Ο δεάβολον ας σο κουνίν, πολλά ποδάρεα έχει
Π' αγληγορεί για να προφτάν’, σο δέβολον ατ’ τρέχει
Οι Αλογάντ’ εστάθαν’νε κι Γαϊδιράντ’ εφτύρταν
Κι ο εφτωχόν κι ο παλαλόν, οι δύ’ πα έναν ΄γίνταν
Χρόνος εμπαίν’, χρόνος εβγαίν’ κι όλεα πως αναλάζ’νε
Κι άμον κοσσάρα σ’ αξινάρ’, ο εις τον άλλον σπάζ’νε
Το τρυπεμένον το σισκέτσ’, ιβορίζει κοσκινίζει
Τη κάρδεας σ’ ιμ’ το ανοιγάρ’, εθέρτ’σεν κι αλωνίζει 
Χαμένον έχω ανοιγάρ’, το δίσακο μ’ έν προίκαν
Σποντύλ’ αδράχτ τ’ όρωμαν, οσπίτ’ σο γουμ’ εποίκα
Σο κόσμον γέλος ένουμ’νε, άμον τ’ αγρίμ’ γυρίζω
Δόστ’εμεν ανεμόσκαλαν, τ’ άστρο μ’ για να κρεμίζω
Αζώσταρος κι ασκέπαγος, σο δέντρον επεκούμτσα
Τη εφτωχίας το κισμέτ, πικρόχολα ενούν’τσα
Τη μοίρας έτονε γραφτόν, πολλά καυμούς να έχω 
Το τέλος ιμ’ εσούμωσεν, θεέ μ’ άλλο ΄κί αντέχω
Όλ’ αραεύ’νε ση ζωήν, να παίρ’νε ίσον δρόμον
Κι εγώ ΄ρθα και τελεύτησα, μανάχον με τον πόνον
Καραγατσί’ είχα μ’ δύναμην κι αντίλαλον σ’ αστέρεα
Σα χέρεα μου εκράτ’ναμεν, λουλούδεα αντί μαχαίρεα
Θεέμ’ πουλόπ’ ανέστησον κι όχι την ανθρωπότην
Τ’ αχάντεα όντες λουλουδούν, ποίσον καινούργιον νιότην
Sp Ama

ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ 

ΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ

ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΣΑΜΟΥΡΟΧΤΙΣΜΕΝΑ

Κάτ' έπαθααα...

Κάτ' έπαθααα...

Ωφ, ωφ, γάρη, κάτ’ έπαθα! Ετεβιρεύτεν’ το τεκίρ’ ιμ’ απόψ’! Γιάμ αούτο το γουρζούλ ντ’ έπ’α, νοθεύν’ατο; Ση ψη μ’ μεχτάτσ’ έντον, ατό πα κ’ η μάνα σ’ πα, αναθεμάτς! Σ’ ωτί’ μ’ κεικά, πάντα υλάζ’, το ζεβρόν ζατίμ, βοά! Φέρεν, φέρεν το κορφοφάνελο μ’, ανάλλαξόν με, ώφ, ώφ, τρομάζω! Η γλώσσα μ’, κορδυλάεται! Άμον σπαγμένον πρόατον, τρομάζω! Φέρεν και τ’ αεσμόν, ολίον, τρία κούρτας ας πίνω, ας κουρτώ! Τ’ ευλογημένον, σκίζ’ και πάει, άμα εγώ ριγώ, κάτ’ ετσάτεψε με, τ’ ομμάτε μ’, σκεπίδ’ ελέπ’νε, ο κόσμον, ΄υρωκλώσκεται σο κιφάλι μ’! Φέρεν ας σο ΄κονοστάσ’, τη Παναΐας δάκρε, αποκάπνισώ με…Ας σο καρφίν, τη καβαλέρ’, τ’ Α-Γέρ’, τ’ εικόνισμαν, έβγαλ’, ας φιλώ, θυμίαμαν, καμίαν ΄κ’ εδώκ’α, άμα, φοούμεν κάμερ ΄ποθάνω, απόψ’ αν κείμαι σο κρεβάτ’ ΄κ’ εξέρω αν θα γνεφίζω! Εβλάφ’τα…Τα δόντε μ’ κρούν’, το μασωτέρ’ ιμ’ ερχίνεσεν πονεί, με το ράμμαν, δέσον α, σύρων’α, με δοντολάβ’, με κελπετήν, έπαρ’ και χάσον α, σα κεραμίτε, πέσπελίμ, τρώγ’να τα κορώνας! Το έλα φα, ενέσπαλλαμ’, την καλημερίαν ενέσπαλλαμ’ και τα χωρισμοχάρτε…πάσκας! Φέρεν και το σκαφίδ’, με γαλέχουλεν νερόν, πλύσον, με το πράσινον σαπών’, τα ποδάρε μ’, σύρον απέσ’ και βοτάνε, τα πλάκας ιμ’, τη ποδαρί’ μ’, ιλλέεψον, τρίψον! Εσκέμυ’ναν τ’ ολόερα μ’, σο κατσί’ μ’ πιλέμ εφάνθανε τα κέτσας, θαρρείς κι ο μήνας-ις γομών’, άμον τη βαρεασμέντσας! Και ζατίμ ας έντρισα κεάν’, εφάνθανε κι ατά! Ώφ, ώφ, εχάθεν κι η ανθρωπία αδά σον κόσμον, κάτ’ ποίσον! Ώφ, ωφ, γάρη, τη κάρδες ιμ ο πόνον, ξάφ’τ τα τσικάρε μ’! Θέκον το χέρι σ’ σο κατσί’μ’, άψιμον ατό πα επέρεν! Θ’ απλούμαι ολίγον, παραστάρι μ’, στήριγμα μ’, με το γεργάν, κ’σύλεξόν μεν! Δέ’α και ση Νικοσίναν, φέρεν τα βεντούζας, σα γόλε μ’, ωρέσον ανασπάλλ’τς, ντός, τρίψον, ωρέσον ανασπάλλ’τς, τα χωρισμοχάρτε… πάσκας, πάσκας…χαχαχα! Sp Ama

ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΑ ΠΟΝΤΙΑΚΑ
ΤΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΤΑΙ Ο ΣΠΥΡΟΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΣΑΜΟΥΡΟΧΤΙΣΜΕΝΑ